Giày dép gây ra biến dạng ngón chân cái (Bunion) hay chỉ làm tình trạng tồi tệ hơn?

Đã bao giờ bạn phải ngừng mang đôi giày yêu thích chỉ vì nghĩ rằng chúng là nguyên nhân gây ra chứng vẹo ngón chân cái (bunion)? Bạn không phải là người duy nhất nghĩ như vậy. Rất nhiều người tin rằng giày dép chịu trách nhiệm hoàn toàn cho chứng bunion. Nhưng trên thực tế, dù giày dép có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng, bunion thường bắt nguồn từ cấu trúc giải phẫu tiềm ẩn của bàn chân và các yếu tố khác chứ không đơn thuần chỉ do giày dép.

Hiểu rõ mối liên hệ giữa giày dép và bunion có thể giúp bạn đưa ra những quyết định sáng suốt hơn trong việc kiểm soát triệu chứng, đồng thời nhận biết thời điểm thích hợp để tìm kiếm sự tư vấn y khoa.

Có phải giày dép là nguyên nhân gây ra Bunion?

Mặc dù giày dép thường bị đổ lỗi cho bunion (vẹo ngón chân cái), phần lớn các trường hợp bunion hình thành do những biến đổi về mặt cấu trúc bên trong bàn chân, làm lệch trục khớp ngón chân cái một cách từ từ. Giày dép có thể làm tăng áp lực chèn ép lên vùng này và khiến triệu chứng trở nên rõ rệt hơn, nhưng chúng thường không tự tạo ra bunion trên một bàn chân có cấu trúc cơ học hoàn toàn khỏe mạnh.

Hầu hết các trường hợp bunion phát triển do các yếu tố bệnh sinh tiềm ẩn, bao gồm:

• Cấu trúc dáng bàn chân do di truyền
• Độ lỏng lẻo, mất vững của khớp
• Bàn chân bẹt hoặc biến đổi cơ sinh học bàn chân
• Một số bệnh lý viêm nhiễm nhất định, chẳng hạn như viêm khớp dạng thấp

Đối với những người có cơ địa di truyền, giày dép có thể tác động đến thời điểm các triệu chứng bắt đầu xuất hiện hoặc mức độ khó chịu của chúng. Tuy nhiên, cấu trúc nền tảng của bàn chân và các yếu tố nguy cơ khác nhìn chung đóng vai trò quan trọng hơn trong quá trình tiến triển biến dạng so với tác động đơn thuần của giày dép.

Đó là lý do vì sao một số người vẫn bị bunion dù luôn mang giày nâng đỡ tốt, trong khi những người khác đi giày mũi hẹp nhiều năm mà không hề gặp phải tình trạng này.

Giày dép tác động như thế nào đến các triệu chứng Bunion?

Mối quan hệ giữa giày dép và triệu chứng bunion phần lớn phụ thuộc vào cách các kiểu dáng giày tương tác với bàn chân. Một số đặc tính thiết kế nhất định có thể tạo thêm áp lực bất lợi lên khớp bị tổn thương, góp phần gây đau nhức trong các hoạt động hằng ngày.

Vì sao Bunion đôi khi lại đau nhức đột ngột?

Mức độ nghiêm trọng của triệu chứng bunion không phải lúc nào cũng tương ứng với thời gian biến dạng đã xuất hiện. Nhiều người chỉ bắt đầu cảm thấy đau đớn sau khi có những thay đổi làm tăng đòi hỏi chịu tải lên khớp bị ảnh hưởng.

Triệu chứng có thể trở nên rõ rệt hơn do:

• Gia tăng tần suất đi bộ hoặc đứng lâu
• Thay đổi cường độ hoặc hình thức vận động thể chất
• Mang giày chật hơn hoặc giày thiếu độ nâng đỡ
• Sự tiến triển nặng thêm của chính biến dạng bunion

Đây là lý do giải thích vì sao triệu chứng có thể lúc tăng lúc giảm theo thời gian, ngay cả khi bản thân biến dạng xương chỉ thay đổi rất từ từ.

Giày có tính năng nâng đỡ hỗ trợ giảm triệu chứng như thế nào

Thay đổi giày dép không thể đảo ngược biến dạng bunion đã hình thành, bởi vì trục xương bên dưới đã bị lệch. Tuy nhiên, việc lựa chọn giày dép phù hợp thường có thể giúp giảm bớt triệu chứng và cải thiện sự thoải mái hằng ngày. Các đặc điểm hữu ích bao gồm:

• Mũi giày rộng rãi cho phép các ngón chân xòe ra tự nhiên
• Chất liệu thân trên giày mềm mại nhằm giảm bớt cọ xát và áp lực lên khối bunion
• Đế giày nâng đỡ tốt giúp cải thiện độ vững khi sải bước
• Đế gót thấp nhằm giảm thiểu áp lực dồn lên vùng bàn chân trước

Một số bệnh nhân còn đạt hiệu quả tốt khi sử dụng lót giày chỉnh hình, đệm lót bảo vệ hoặc dụng cụ tách ngón tùy theo triệu chứng và cơ sinh học bàn chân. Những giải pháp này nhằm giảm bớt sự khó chịu chứ không thể nắn chỉnh lại biến dạng xương.

Khi nào bạn nên tìm kiếm sự thăm khám y khoa?

Nếu việc thay đổi giày dép không còn đem lại sự cải thiện thỏa đáng, đã đến lúc bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa để đánh giá tình trạng bunion của mình.

Bạn nên cân nhắc việc thăm khám chuyên sâu nếu gặp phải các dấu hiệu sau:

• Cơn đau vẫn dai dẳng dù đã mang giày dép phù hợp
• Gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm đôi giày vừa vặn thoải mái
• Kích thước khối bunion to dần theo thời gian
• Các ngón chân bị chồng chéo hoặc bắt chéo lên nhau
• Suy giảm khả năng đi bộ, tập thể dục hoặc thực hiện các công việc thường nhật
• Cơn đau cản trở công việc hoặc làm gián đoạn giấc ngủ

Khi các triệu chứng bắt đầu gây ảnh hưởng tiêu cực đến sinh hoạt thường ngày dù đã áp dụng các biện pháp trên, chuyên gia bunion có thể thăm khám và đưa ra lời khuyên liệu phẫu thuật chỉnh sửa bunion hay các phương pháp điều trị khác có thực sự phù hợp hay không.