Gãy mắt cá chân:
Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị
Nếu bạn chơi thể thao vào cuối tuần, tập luyện thường xuyên tại phòng tập thể dục hoặc chuẩn bị cho IPPT, chấn thương mắt cá chân luôn có khả năng xảy ra. Mặc dù hầu hết các trường hợp vặn và ngã đều dẫn đến bong gân, nhưng một cú va chạm mạnh hoặc tiếp đất không đúng cách đôi khi có thể dẫn đến tình trạng nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như gãy xương mắt cá chân. Ngay cả khi bạn không phải là người đặc biệt thích thể thao, cuộc sống hàng ngày ở Singapore khiến nhiều người phải đứng vững và đôi khi, bước nhầm hoặc ngã có thể dẫn đến chấn thương nghiêm trọng hơn.
Gãy xương mắt cá chân xảy ra khi một hoặc nhiều xương tạo thành khớp mắt cá chân bị gãy. Nó thường được gây ra bởi các chấn thương có lực mạnh hơn, bao gồm các môn thể thao có va chạm, thay đổi hướng đột ngột, té ngã hoặc tai nạn. Nó có thể ảnh hưởng đến những người trưởng thành năng động nhưng cũng gặp ở những người lớn tuổi sau khi bị ngã, đặc biệt nếu sức bền của xương bị suy giảm. Bởi vì các triệu chứng của gãy xương có thể giống với bong gân nghiêm trọng, điều quan trọng là không bỏ qua cơn đau dai dẳng, sưng tấy rõ rệt hoặc khó chịu trọng lượng. Hiểu được tình trạng gãy xương mắt cá chân xảy ra như thế nào và cách điều trị chúng có thể giúp bạn tìm kiếm sự chăm sóc kịp thời và hồi phục an toàn.
Giải thích các dấu hiệu và triệu chứng
Dấu hiệu và triệu chứng của gãy xương mắt cá chân là gì?
Giải thích các dấu hiệu và triệu chứng
Dấu hiệu và triệu chứng của gãy xương mắt cá chân là gì?
Gãy mắt cá chân đôi khi có cảm giác tương tự như bong gân nghiêm trọng, nhưng có những đặc điểm chính có thể gợi ý đến gãy xương chứ không phải chấn thương dây chằng.
Các dấu hiệu và triệu chứng thường gặp bao gồm:
- Đau dữ dội, ngay lập tức tại thời điểm chấn thương
- Sưng quanh mắt cá chân, có thể phát triển nhanh chóng
- Bầm tím hoặc đổi màu
- Khó hoặc không thể chịu lực ở bàn chân bị ảnh hưởng
- Đau khi ấn lên xương
- Biến dạng rõ ràng, chẳng hạn như mắt cá chân trông không ổn định, trong những trường hợp nghiêm trọng hơn
Một số người cũng có thể nghe thấy hoặc cảm thấy tiếng “rắc rắc” tại thời điểm bị thương. Trong trường hợp gãy xương không ổn định, mắt cá chân có thể bị lỏng hoặc không thể đứng vững. Nếu bị đau dữ dội, biến dạng rõ ràng, tê hoặc da bị gãy lộ rõ xương thì đây là trường hợp cấp cứu y tế và cần được chăm sóc ngay lập tức.
Nếu bạn không chắc chắn liệu chấn thương của mình là bong gân hay gãy xương hay nếu các triệu chứng của bạn không cải thiện, hãy nhờ các chuyên gia về bàn chân và mắt cá chân của chúng tôi tại HC Orthopaedic Surgery đánh giá chính xác để giảm các biến chứng và hỗ trợ quá trình phục hồi an toàn hơn.
Tại sao nó xảy ra
Các Nguyên nhân phổ biến của gãy xương mắt cá chân là gì?
Gãy mắt cá chân thường xảy ra khi khớp chịu một lực đủ mạnh để làm gãy một hoặc nhiều xương xung quanh. Điều này có thể xảy ra đột ngột trong một sự cố đau thương hoặc do một cú ngã đáng kể.
Các nguyên nhân thường gặp bao gồm:
-
Trẹo hoặc Xoay mắt cá chân
Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là do "lăn" hoặc xoắn mắt cá chân quá mạnh, tương tự như nguyên nhân gây bong gân. Nếu lực quay đủ mạnh, dây chằng có thể bị rách hoặc bong ra một mảnh xương nhỏ, được gọi là gãy xương do giật. Trong các trường hợp khác, bản thân xương có thể bị gãy do lực xoắn.
-
Rơi hoặc va chạm do tác động mạnh
Rơi từ độ cao hoặc tiếp đất lúng túng khi chơi thể thao có thể truyền lực đáng kể qua khớp mắt cá chân. Tác động trực tiếp này, đôi khi kết hợp với lực quay, có thể khiến xương bị nứt hoặc dẫn đến gãy xương không vững chắc hơn. Tai nạn xe cơ giới cũng có thể liên quan đến các tác động năng lượng cao dẫn đến các kiểu gãy xương phức tạp.
-
Gãy xương do căng thẳng do sử dụng quá mức
Trong một số trường hợp, gãy xương phát triển dần dần thay vì chỉ do một chấn thương. Gãy xương do căng thẳng xảy ra do tải trọng lặp đi lặp lại theo thời gian và thường thấy hơn ở các vận động viên chạy bộ, quân nhân và vận động viên tăng cường độ tập luyện quá nhanh mà không cho phép phục hồi đầy đủ.
Biết hồ sơ rủi ro của bạn
Yếu tố nguy cơ gây gãy xương mắt cá chân là gì?
Mặc dù tai nạn có thể xảy ra với bất kỳ ai, nhưng một số yếu tố nhất định có thể khiến mắt cá chân dễ bị chấn thương hơn hoặc làm tăng khả năng một cú ngã hoặc xoắn dẫn đến gãy xương chứ không phải bong gân.
-
Tham gia các môn thể thao tác động mạnh
Các môn thể thao liên quan đến nhảy, thay đổi hướng nhanh hoặc tiếp xúc cơ thể, chẳng hạn như bóng đá, bóng rổ hoặc cầu lông, gây căng thẳng đáng kể lên khớp mắt cá chân. Sự kết hợp giữa tốc độ, độ xoay và lực bên ngoài làm tăng nguy cơ chấn thương nghiêm trọng hơn.
-
Các vấn đề về mật độ xương (Loãng xương)
Khi chúng ta già đi, mật độ xương có thể giảm, khiến xương xốp và dễ gãy hơn. Ở những người bị loãng xương hoặc mật độ xương thấp, ngay cả một cú ngã hoặc chấn thương xoắn tương đối nhỏ cũng có thể dẫn đến gãy xương.
-
Chấn thương mắt cá chân trước đây
Tiền sử bong gân mắt cá chân nhiều lần hoặc gãy xương trước đó có thể dẫn đến tình trạng mất ổn định mãn tính. Mắt cá chân dễ bị “lăn” có nguy cơ bị chấn thương nặng hơn trong tương lai.
-
Tuổi ngày càng tăng
Tuổi cao có liên quan đến những thay đổi về thăng bằng, sức mạnh cơ bắp và thời gian phản ứng, tất cả đều làm tăng nguy cơ té ngã. Kết hợp với sức mạnh của xương giảm, điều này khiến dễ bị gãy xương ở người lớn tuổi.
-
Tăng cường độ luyện tập đột ngột
Tăng khối lượng hoặc cường độ luyện tập nhanh chóng, đặc biệt ở những vận động viên chạy bộ, quân nhân hoặc những cá nhân chuẩn bị cho bài kiểm tra thể lực, có thể làm tăng nguy cơ gãy xương do căng thẳng do tải trọng lặp đi lặp lại mà không phục hồi đầy đủ.
-
Giày không phù hợp hoặc bề mặt không an toàn
Mang giày không có sự hỗ trợ đầy đủ hoặctham gia các hoạt động trên bề mặt không bằng phẳng hoặc trơn trượt có thể làm tăng khả năng bị trẹo mắt cá chân bất ngờ.
-
Trọng lượng cơ thể dư thừa
Việc mang trọng lượng cơ thể dư thừa sẽ làm tăng tải trọng đặt lên khớp mắt cá chân. Khi bị ngã hoặc chấn thương do vặn xoắn, lực lớn hơn có thể được truyền qua xương, điều này có thể làm tăng nguy cơ gãy xương.
Hiểu rõ sự khác biệt
Các loại gãy xương mắt cá chân
Không phải tất cả các trường hợp gãy xương mắt cá chân đều giống nhau. Loại gãy xương phụ thuộc vào số lượng xương liên quan, khớp có ổn định hay không và xương có bị lệch hay không. Những yếu tố này giúp xác định liệu phương pháp điều trị có thể là không phẫu thuật hay cần phẫu thuật.
Gãy xương đơn bội
Gãy xương đơn xương liên quan đến tình trạng gãy một trong các xương tạo thành khớp mắt cá chân, phổ biến nhất là xương mác ở mặt ngoài. Nếu vết gãy ổn định và xương vẫn thẳng hàng, nó thường có thể được điều trị mà không cần phẫu thuật bằng cách bó bột hoặc đi ủng. Có thể cần phải theo dõi và chụp ảnh thường xuyên để đảm bảo xương lành lại ở đúng vị trí.
Gãy hai mảnh và ba mảnh
Những vết gãy này liên quan đến hai hoặc ba phần của khớp mắt cá chân. Do nhiều cấu trúc ổn định bị ảnh hưởng nên mắt cá chân thường không ổn định. Phẫu thuật cố định thường được khuyến khích để khôi phục lại sự liên kết và ổn định khớp, giúp giảm nguy cơ biến chứng lâu dài như mất ổn định mãn tính hoặc viêm khớp sau chấn thương.
Gãy xương phức hợp (Mở)
Trong những vết thương nặng hơn, xương gãy có thể xuyên qua da. Điều này được gọi là gãy xương hở. Gãy xương hở là một trường hợp cấp cứu y tế do tăng nguy cơ nhiễm trùng. Cần phải phẫu thuật khẩn cấp để làm sạch vết thương và ổn định vết gãy để giảm biến chứng và thúc đẩy quá trình lành vết thương.
Hiểu đánh giá của bạn
Gãy mắt cá chân Được chẩn đoán như thế nào?
Chẩn đoán gãy xương mắt cá chân bắt đầu bằng việc đánh giá lâm sàng cẩn thận, sau đó là hình ảnh học thích hợp. Bác sĩ sẽ hỏi về nguyên nhân chấn thương xảy ra và kiểm tra mắt cá chân xem có bị sưng, đau, biến dạng và khả năng chịu trọng lượng hay không. Điều này giúp xác định xem có cần chụp ảnh hay không và loại gãy xương nào có thể xuất hiện.
Hiểu đánh giá của bạn
Gãy mắt cá chân Được chẩn đoán như thế nào?
Chẩn đoán gãy xương mắt cá chân bắt đầu bằng việc đánh giá lâm sàng cẩn thận, sau đó là hình ảnh học thích hợp. Bác sĩ sẽ hỏi về nguyên nhân chấn thương xảy ra và kiểm tra mắt cá chân xem có bị sưng, đau, biến dạng và khả năng chịu trọng lượng hay không. Điều này giúp xác định xem có cần chụp ảnh hay không và loại gãy xương nào có thể xuất hiện.
-
Chụp ảnh X-quang
X-quang là công cụ chụp ảnh chính được sử dụng để xác nhận gãy xương mắt cá chân. Hình ảnh thường được chụp từ nhiều góc độ để xác định vị trí gãy và đánh giá xem xương có được căn chỉnh chính xác hay không. Chụp X-quang cũng giúp xác định xem khớp mắt cá chân có ổn định hay không hoặc có dấu hiệu giãn rộng gợi ý chấn thương dây chằng liên quan hay không.
-
X-quang căng thẳng hoặc chịu trọng lượng
Nếu các X-quang ban đầu cho thấy gãy xương nhưng độ ổn định không chắc chắn, có thể thực hiện các quan điểm bổ sung. Trong một số trường hợp được chọn, chế độ xem căng thẳng hoặc chụp X-quang chịu trọng lượng được thực hiện để đánh giá xem xương có dịch chuyển bất thường khi chịu tải hay không, điều này cho thấy sự mất ổn định và ảnh hưởng đến quyết định điều trị.
-
Chụp CT và MRI
Đối với các vết gãy phức tạp hơn, đặc biệt là những vết liên quan đến bề mặt khớp, có thể nên chụp CT. Hình ảnh CT cung cấp cái nhìn ba chiều chi tiết về kiểu gãy xương, rất hữu ích cho việc lập kế hoạch phẫu thuật. Quét MRI không bắt buộc phải thường xuyên đối với hầu hết các trường hợp gãy xương mắt cá chân nhưng có thể được sử dụng nếu nghi ngờ bị gãy xương do căng thẳng mặc dù chụp X-quang bình thường hoặc nếu có lo ngại về chấn thương sụn, dây chằng hoặc gân đáng kể.
Gãy mắt cá chân Phương pháp điều trị tại Singapore
Chiến lược điều trị của chúng tôi tập trung vào việc bảo vệ khớp trong khi xương lành lại và dần dần khôi phục khả năng chịu đựng cân nặng của bạn.
Điều trị không phẫu thuật
Phương pháp điều trị không phẫu thuật có thể phù hợp với những trường hợp gãy xương ổn định khi xương vẫn thẳng hàng và khớp mắt cá chân không ổn định.
-
Cố định
Mắt cá chân được cố định bằng bó bột hoặc giày đi bộ có kiểm soát chuyển động mắt cá chân để giúp xương lành lại ở đúng vị trí. Thời gian cố định thường dao động từ bốn đến tám tuần, tùy thuộc vào kiểu gãy xương và quá trình lành vết thương.
-
Hướng dẫn chịu trọng lượng
Một số trường hợp gãy xương ổn định cho phép bạn mang ủng sớm để bảo vệ sức nặng, trong khi những trường hợp khác yêu cầu một khoảng thời gian không chịu trọng lượng bằng nạng. Quyết định này phụ thuộc vào độ ổn định của gãy xương và hình ảnh theo dõi.
-
Kiểm soát sưng tấy và kiểm soát cơn đau
Có thể khuyến nghị nâng cao, chườm đá và sử dụng thuốc giảm đau thích hợp trong thời gian ngắn. Giảm sưng là rất quan trọng, đặc biệt là trong giai đoạn đầu của quá trình hồi phục.
-
Theo dõi trong quá trình lành vết thương
X-quang lặp lại thường được thực hiện để đảm bảo vết gãy vẫn ổn định và thẳng hàng. Nếu sự dịch chuyển phát triển, điều trị bằng phẫu thuật có thể được xem xét lại.
-
Phục hồi chức năng
Khi vết gãy có dấu hiệu lành lại, vật lý trị liệu sẽ được áp dụng để khôi phục cử động, sức mạnh và sự cân bằng của mắt cá chân. Điều này giúp giảm độ cứng và giảm nguy cơ chấn thương tái phát.
Điều trị bằng phẫu thuật
Phẫu thuật thường được khuyến nghị đối với những trường hợp gãy xương di lệch, không ổn định, liên quan đến nhiều bộ phận của mắt cá chân hoặc ảnh hưởng đến bề mặt khớp.
-
Giảm hở và cố định bên trong (ORIF)
Đây là quy trình phổ biến nhất. Xương được định vị lại theo đúng vị trí và được cố định bằng tấm và ốc vít. Mục đích là khôi phục giải phẫu khớp cổ chân chính xác nhất có thể để giảm nguy cơ biến chứng lâu dài như viêm khớp sau chấn thương.
-
Sửa chữa chấn thương hội chứng
Nếu dây chằng giữa xương chày và xương mác bị đứt, có thể sử dụng thêm vít hoặc thiết bị cố định để ổn định lỗ mộng mắt cá chân.
-
Bên ngoài Cố định
Trong các chấn thương cường độ cao kèm theo sưng tấy nghiêm trọng hoặc tổn thương mô mềm, khung bên ngoài tạm thời có thể được áp dụng để ổn định mắt cá chân trước khi thực hiện phẫu thuật dứt điểm.
-
Ghép xương
Ghép xương không cần thiết thường xuyên nhưng có thể được xem xét trong các trường hợp liên quan đến mất xương, cắt nhỏ nghiêm trọng hoặc chậm lành.
Hãy đứng vững trở lại tại Bệnh viện Phẫu thuật Chỉnh hình HC
Gãy mắt cá chân cần được đánh giá cẩn thận và có kế hoạch điều trị có cấu trúc để khôi phục lại sự liên kết của khớp, duy trì sự ổn định và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài như mất ổn định mãn tính hoặc viêm khớp sau chấn thương. Cho dù vết thương đã ổn định và phù hợp để chăm sóc bảo tồn hay cần phải phẫu thuật cố định thì việc xử lý kịp thời và phù hợp là chìa khóa để đạt được quá trình hồi phục an toàn và lâu dài.
Hãy đứng vững trở lại tại Bệnh viện Phẫu thuật Chỉnh hình HC
Gãy mắt cá chân cần được đánh giá cẩn thận và có kế hoạch điều trị có cấu trúc để khôi phục lại sự liên kết của khớp, duy trì sự ổn định và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài như mất ổn định mãn tính hoặc viêm khớp sau chấn thương. Cho dù vết thương đã ổn định và phù hợp để chăm sóc bảo tồn hay cần phải phẫu thuật cố định thì việc xử lý kịp thời và phù hợp là chìa khóa để đạt được quá trình hồi phục an toàn và lâu dài.
Nhóm chuyên môn của chúng tôi
Tại Phẫu thuật chỉnh hình HC, chúng tôi cung cấp dịch vụ chăm sóc toàn diện cho gãy xương mắt cá chân, từ những chấn thương ổn định được điều trị bảo tồn đến chấn thương phức tạp cần phẫu thuật cố định. Nhóm của chúng tôi được lãnh đạo bởi Dr Henry Chan, cùng với Dr Nicholas Yeoh, Dr Toon Dong Hao và Dr Tang Zhi Hao, người có lĩnh vực quan tâm bao gồm phẫu thuật bàn chân và mắt cá chân, chỉnh sửa và thay thế, chấn thương thể thao cũng như gãy xương và chấn thương. Chúng tôi cam kết cung cấp phương pháp điều trị phù hợp theo giai đoạn, dựa trên bằng chứng, phù hợp với tình trạng và mục tiêu phục hồi của bạn.
Câu hỏi thường gặp (FAQ) Về gãy xương mắt cá chân
Làm sao phân biệt bong gân với gãy xương?
Gãy cổ chân mất bao lâu để liền?
Nẹp và vít có cần tháo ra sau này không?
Tôi có thể lái xe khi bị gãy cổ chân không?
Sau nhiều tháng mà cổ chân vẫn sưng có bình thường không?
Gặp gỡ đội ngũ chuyên gia của chúng tôi
Dr Henry Chan
Giám đốc Y khoa & Bác sĩ tư vấn cấp cao Bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình
MBBS (S’pore), MRCS (Edinburgh), MMed (Orthopaedic Surgery), FRCS (Edinburgh)
Bác sĩ Henry Chan là chuyên gia phẫu thuật chấn thương chỉnh hình giàu kinh nghiệm, chuyên thay khớp và phẫu thuật chỉnh sửa phức tạp. Ông được đào tạo tại Helios Endo-Klinik (Đức) theo học bổng MOH HMDP và đã thực hiện hơn 1.000 ca thay khớp. Bác sĩ đặc biệt thành thạo các kỹ thuật thay khớp bằng máy tính và robot để mang lại kết quả chính xác.
Dr Nicholas Yeoh
Bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình cố vấn cấp cao
MBChB (Edinburgh), MRCS (Edinburgh), MMed (Orthopaedic Surgery), FRCS (Edinburgh)
Bác sĩ Nicholas Yeoh là chuyên gia chấn thương chỉnh hình được Bộ Y tế công nhận và là hội viên Royal College of Surgeons of Edinburgh. Ông từng nhận học bổng chuyên sâu về tái tạo khớp háng và gối tại Sydney. Bác sĩ chuyên thay khớp ít xâm lấn, phẫu thuật robot và các kỹ thuật hiện đại giúp phục hồi nhanh, mang lại kết quả tốt.
Dr Toon Dong Hao
Bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình cố vấn cấp cao
MBChB (Leeds), MRCS (Edinburgh), MMed (Orthopaedic Surgery), FRCS (Edinburgh)
Bác sĩ Toon Dong Hao là chuyên gia chấn thương chỉnh hình với nhiều kinh nghiệm và là hội viên Royal College of Surgeons of Edinburgh. Ông được đào tạo chuyên sâu về phẫu thuật vai và khuỷu tay tại Sydney. Bác sĩ Toon tập trung điều trị chấn thương thể thao, nội soi khớp và các phẫu thuật phức tạp giúp phục hồi vận động.
Dr Tang Zhi Hao
Bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình cố vấn cấp cao
MBBS (S’pore), MRCS (Edinburgh), MMed (Orthopaedic Surgery), FRCS (Edinburgh)
Bác sĩ Tang Zhi Hao là chuyên gia phẫu thuật chỉnh hình giàu kinh nghiệm, chuyên về các bệnh lý bàn chân và cổ chân. Ông từng tu nghiệp chuyên sâu về phẫu thuật bàn chân, cổ chân tại Bệnh viện Severance, Đại học Yonsei (Seoul) với GS Jin Woo Lee. Trước khi làm tư, ông từng là cố vấn và phó trưởng khoa chỉnh hình tại Bệnh viện Khoo Teck Puat.
